Lahey’de Hocalı İçin Yükselen Ortak Vicdan: “Unutmadık, Unutturmayacağız”

Özcan Özbay

Hocalı Katliamı’nın yıl dönümünde, Avrupa’nın kalbinde insanlığın ortak hafızasına kazınan büyük acı bir kez daha anıldı. Den Haag’da bulunan Hocalı Abidesi önünde, Azerbaycan Diaspora Fonu’nun desteğiyle düzenlenen anma programı, duygu dolu anlara sahne oldu.

Saat 14.00’te başlayan program, Hocalı’da katledilen masum siviller anısına yapılan bir dakikalık saygı duruşuyla başladı. Ardından Mehmet Olgun Hoca tarafından okunan Kur’an-ı Kerim tilaveti, alanda derin bir sessizlik ve hüzün oluşturdu. Tören kapsamında protokol üyeleri tarafından anıta çelenk sunuldu.

İki bölüm halinde gerşekleşen Anma programına, Türkiye ve Azerbaycan’dan üst düzey temsilcilerin yanı sıra Hollandalı yetkililer ve sivil toplum temsilcileri katıldı. Programda konuşma yapan isimler arasında Şamil Ayrım, Fatma Ceren Yazgan, Mammad Ahmadzada, Saskia Bruines ve Ekrem Abdullayev yer aldı.

Hollanda-Azerbaycan Türk Kültür Derneği Başkanı İlhan Aşkın açılış konuşmasını yaptı. Konuşmalarda, Hocalı’da yaşanan insanlık dramının asla unutulmaması gerektiği vurgulanırken, uluslararası kamuoyuna adalet çağrısına destek verme çağrısı yapıldı.

Konuşmalarda Hocalı’da yaşananların bir savaş değil, açık bir insanlık suçu olduğu vurgulandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi Milletvekili Şamil Ayrım, “Hocalı’da sadece bir şehir değil, insanlık hedef alınmıştır. Bu vahşet, insanlığa karşı işlenmiş ağır bir suç olarak tarihe kara bir leke şeklinde kazınmıştır” ifadelerini kullandı. Ayrım, uluslararası toplumun yıllarca sessiz kalmasının adaletin gecikmesine neden olduğunu belirterek, “Unutmadık, unutmayacağız, unutturmayacağız” dedi.

Türkiye’nin Hollanda Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan ise yaptığı konuşmada, Hocalı Katliamı’nın yalnızca Azerbaycan’ın değil, tüm insanlığın ortak acısı olduğunu dile getirdi. Yazgan, “Hocalı’ya gözünü kapatanlar, Srebrenitsa ve Ruanda’da yaşananları da görmezden gelmiştir. O gün susanlar, bugün Gazze’de yaşananlara da sessiz kalmaktadır” sözleriyle uluslararası çifte standarda dikkat çekti. Yazgan ayrıca, Hocalı Katliamı’nın genç kuşaklara doğru şekilde anlatılmasının, daha adil bir gelecek için hayati önem taşıdığını vurguladı.

Açık hava bölümünde, Azerbaycan dil dersleri alan çocuklar anıt önüne güller bırakarak Hocalı şehitlerini andı. Katılımcılar da ellerindeki karanfilleri anıta bırakarak saygılarını sundu. Bu anlar, törene katılanlara duygu dolu dakikalar yaşattı.

Etkinlik kapsamında Hocalı Katliamı’nı anlatan bir video gösterimi gerçekleştirildi. Ayrıca Hocalı ve Azerbaycan konusunda çalışmalarıyla tanınan Henry van Rens tarafından kaleme alınan metin, derneğin Gençlik Şubesi sorumlusu Tuğrahan Aşkın tarafından okundu. Metin, salonda bulunan katılımcıları derinden etkiledi.

Saat 17.00’de sona eren anma programı, çocuklara hediyelerin takdim edilmesi ve katılımcılara yapılan ikramla tamamlandı. Lahey’de yükselen bu sessiz ama güçlü çağrı, Hocalı şehitlerinin hatırasının yaşatılmaya devam edeceğini ve adalet arayışının süreceğini bir kez daha ortaya koydu.

Een Gedeeld Geweten dat Opstijgt voor Chodzjaly in Den Haag: “Wij zijn niet vergeten, en zullen het nooit laten vergeten”

Ter gelegenheid van de herdenking van het bloedbad van Chodzjaly werd het grote leed dat in het collectieve geheugen van de mensheid is gegrift, opnieuw herdacht in het hart van Europa. Bij het Chodzjaly-monument in Den Haag vond, met steun van het Azerbeidzjaanse Diasporafonds, een herdenkingsprogramma plaats dat werd gekenmerkt door diepe emotie.

Het programma begon om 14.00 uur met een minuut stilte ter nagedachtenis aan de onschuldige burgers die in Chodzjaly werden vermoord. Vervolgens zorgde de recitatie van de Heilige Koran door imam Mehmet Olgun voor een sfeer van diepe stilte en rouw. In het kader van de ceremonie legden leden van het protocol kransen bij het monument.

Het herdenkingsprogramma, dat uit twee delen bestond, werd bijgewoond door hooggeplaatste vertegenwoordigers uit Turkije en Azerbeidzjan, evenals Nederlandse functionarissen en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Tot de sprekers behoorden Şamil Ayrım, Fatma Ceren Yazgan, Mammad Ahmadzada, Saskia Bruines en Ekrem Abdullayev.

Ilhan Aşkın, voorzitter van de Nederlands-Azerbeidzjaanse Turks Culturele Vereniging, hield de openingstoespraak. In de toespraken werd benadrukt dat het menselijke drama dat zich in Chodzjaly heeft afgespeeld nooit vergeten mag worden, en werd de internationale gemeenschap opgeroepen om de roep om gerechtigheid te steunen.

Tijdens de toespraken werd onderstreept dat wat in Chodzjaly is gebeurd geen oorlogshandeling was, maar een openlijke misdaad tegen de menselijkheid. Parlementslid van de Grote Nationale Assemblee van Turkije, Şamil Ayrım, verklaarde:
“Niet alleen een stad werd in Chodzjaly aangevallen, maar de menselijkheid zelf. Deze wreedheid is als een zwarte vlek in de geschiedenis gegrift als een zware misdaad tegen de mensheid.”
Ayrım benadrukte dat het jarenlange stilzwijgen van de internationale gemeenschap heeft geleid tot uitgestelde gerechtigheid en voegde eraan toe: “Wij zijn niet vergeten, wij zullen niet vergeten en wij zullen het niet laten vergeten.”

De Turkse ambassadeur in Nederland, Fatma Ceren Yazgan, stelde in haar toespraak dat het bloedbad van Chodzjaly niet alleen het verdriet van Azerbeidzjan is, maar een gemeenschappelijke pijn van de hele mensheid. Zij zei:
“Degenen die hun ogen sloten voor Chodzjaly, hebben ook Srebrenica en Rwanda genegeerd. Wie toen zweeg, zwijgt vandaag ook over wat er in Gaza gebeurt,”
waarmee zij wees op de dubbele standaarden binnen de internationale gemeenschap. Daarnaast benadrukte Yazgan dat het correct overbrengen van de waarheid over Chodzjaly aan jongere generaties van essentieel belang is voor een rechtvaardigere toekomst.

In het buitengedeelte van het programma legden kinderen die Azerbeidzjaanse taallessen volgen rozen bij het monument ter nagedachtenis aan de martelaren van Chodzjaly. De overige deelnemers betuigden hun respect door anjers neer te leggen. Deze momenten zorgden voor bijzonder emotionele ogenblikken.

In het kader van het programma werd tevens een videopresentatie vertoond over het bloedbad van Chodzjaly. Daarnaast werd een door Henry van Rens geschreven tekst over Chodzjaly en Azerbeidzjan voorgelezen door Tuğrahan Aşkın, verantwoordelijke van de jongerenafdeling van de vereniging. De tekst maakte diepe indruk op de aanwezigen.

De herdenkingsbijeenkomst eindigde om 17.00 uur met het overhandigen van cadeaus aan kinderen en een ontvangst voor de deelnemers. Deze stille maar krachtige oproep die in Den Haag weerklonk, onderstreepte opnieuw dat de herinnering aan de martelaren van Chodzjaly levend zal blijven en dat de zoektocht naar gerechtigheid zal worden voortgezet.