“Dış Dünyanın Şekillendirdiği Kişilikten, Dış Dünyasını Şekillendiren Kişiliğe”
Fatih Unat | Giresun
İnsan gerçekten değişebilir mi? Yaşadığı deneyimler, korkuları, çevresinin beklentileri ve geçmişten taşıdığı alışkanlıklar karşısında kendi hayatının yönünü belirleyebilir mi?
Giresun’da bir araya geldiğimiz Psikolog Fatih Reşit ile insanın değişim yolculuğunu, duyguların hayatımızdaki yerini ve kendisinin geliştirdiği psikolojik yaklaşımı konuştuk.
Sohbetimizde Reşit’in özellikle iki düşüncesi öne çıktı: Duyguların insanın iç dünyasına ilişkin önemli işaretler taşıdığı ve gerçek değişimin kişinin kendi kararlarını verebilir hâle gelmesiyle ilişkili olduğu.
“Ben değişime açık bir insanım”
Fatih Unat: Hocam, insanın değişiminden söz ediyoruz. Öncelikle sizin değişime yaklaşımınızı öğrenmek isterim. Kendinizi nasıl tanımlıyorsunuz?
Fatih Reşit: “Ben dinamikliğe, değişime açık, kendimi üst versiyona geçirmek için çabalayan bir insanım.”
Reşit, bu yaklaşımını kendi yaşamından örneklerle açıklıyor:
“Sürekli kendimle ilgili analizler yaparım. Yaşadığım deneyimleri bir bilgiye dönüştürüp […] kendi gerçeğimle hep kendimi bir versiyona geçirmeye çalışıyorum.”
Bu değişimin dışarıdan her zaman fark edilmeyebileceğini de belirtiyor:
“Dışarıya tutarlı bir görüntü veriyorum. Ama kendi iç dünyamda çok ciddi anlamda değişmişim.”
Reşit’e göre insanın kendisini değerlendirmesi, deneyimlerinden öğrenmesi ve gerektiğinde düşüncelerini değiştirebilmesi kişisel gelişimin önemli parçaları.
“Bilinçaltımız bizimle duygu aracılığıyla konuşur”
Fatih Unat: Geliştirdiğiniz yaklaşımda duyguların çok önemli bir yeri olduğunu söylüyorsunuz. Duygular sizin için ne ifade ediyor?
Fatih Reşit: “Duygu benim için çok önemlidir.”
“Bilinçaltımız ile bilinç, derin yapıyla yüzey yapı arasındaki iletişimi duygu sağlar. Bilinçaltımız bizimle duygu aracılığıyla konuşur.”
Reşit, burada bilinçaltı kavramını kendi yaklaşımında fıtrat ile ilişkilendirdiğini anlatıyor.
“Bilinçaltı derken de şunu kastediyorum: Fıtrat. Fıtrat bizimle duygu aracılığıyla konuşur.”
Fatih Unat: Peki, öfke, korku veya hüzün gibi duyguların yoğunlaşmasını nasıl yorumluyorsunuz?
Fatih Reşit: “Aslında burada bir şey anlatmaya çalışıyor. Öfkeyle, korkuyla, hüzünle, kederle, kızgınlıkla bir şey anlatmaya çalışıyor.”
Reşit, duyguların yoğunluğunu anlatırken dikkat çekici bir benzetme yapıyor: Sesin yükselmesi.
“Eğer fıtratımız ihmal edilmişse, rehabilite edilmemişse o zaman ne oluyor? Sesi yükseliyor. Duygunun volümü yükseliyor.”
Kendi geliştirdiği yöntemde, duyguların bastırılmasından ziyade onların daha dengeli yaşanmasını hedeflediğini belirtiyor.
“Fıtratı rehabilite ediyoruz. Buna bağlı olarak duygu değişiyor. O değişimi duygudan anlıyoruz.”
“Dış referanslı olmayı bırakıyor, iç referanslı oluyor”
Fatih Unat: Hocam, bir insanın gerçekten değiştiğini nasıl anlıyorsunuz? Sizin için bunun ölçütü nedir?
Fatih Reşit: “Burada ölçüt şu: O kişi artık dış referanslı olmayı bırakıyor, iç referanslı oluyor.”
“Dışarıdan beklentileri doğrultusunda hareket eden değil, kendi içinden geldiği gibi hareket eden birisi oluyor.”
Reşit, bu değişimin insanın yaşamını şekillendirme biçimini de etkilediğini düşünüyor.
“Dış dünyanın şekillendirdiği bir kişilik yapısından, dış dünyasını şekillendiren bir kişilik yapısına.”
Bu sözleriyle kişinin sürekli dışarıdan gelen beklentilere göre hareket etmesi yerine kendi değerlerini ve yönelimlerini tanıyarak karar verebilmesini önemsediğini anlatıyor.
Reşit, kişisel değişimi yalnızca kişinin daha sakin olması veya bazı davranışlarını değiştirmesiyle sınırlamıyor. Kişinin yaşamındaki kararları daha etkin biçimde almasını da bu sürecin parçası olarak görüyor.
Sekiz modül, dokuz aylık bir yolculuk
Fatih Unat: Geliştirdiğiniz yöntemi uygulamaya nasıl dönüştürdünüz? Programlarınızdan biraz söz eder misiniz?

Fatih Reşit: “Bu terapi ekolünün iki tane yolculuğu var. Birincisi yetişkinlik yolculuğu. Sekiz tane modülden oluşuyor. Dokuz ay sürüyor bu yolculuk.”
Reşit, ikinci programının kadınlara yönelik olduğunu belirtiyor. Bu programda kişinin kendi özelliklerini ve fıtratını tanımasını merkeze aldığını anlatıyor.
“Birincisinde kişiliği çalışıyorum, ikincisinde dişiliği çalışıyorum.”
Yaklaşımının düşünsel kaynakları arasında Gazâlî, Said Nursî, İbn Arabî, Fârâbî ve İbn Sînâ gibi isimleri sayan Reşit, manevi ilkelerle aklî ve bilimsel bilgiyi birlikte ele aldığını ifade ediyor.
Bu iki alanı bir araya getirmeyi kendi yönteminin ayırt edici özelliklerinden biri olarak tanımlıyor.
Değişim insanın iç dünyasında başlıyor
Görüşmemiz boyunca Fatih Reşit’in üzerinde durduğu temel düşünce, insanın kendisini tanıması ve yaşamında daha etkin kararlar verebilir hâle gelmesiydi.
Duyguların anlamlandırılması, kişinin kendi iç dünyasını değerlendirmesi ve dış beklentiler karşısında kendi yönünü belirleyebilmesi, anlattığı yaklaşımın birbirini tamamlayan parçaları.
Sohbetimizden geriye üzerinde düşünmeye değer bir soru kaldı:
İnsan gerçekten değiştiğinde yalnızca davranışları mı değişir, yoksa kendi yaşamının yönünü belirleme biçimi de değişir mi?
Psikolog Fatih Reşit’in yaklaşımı, bu soruya insanın iç dünyasından hareketle cevap arıyor.
Kendisinin geliştirdiği programların uygulama ayrıntılarını ve sonuçlarını ise ilerleyen dönemde daha yakından inceleme fırsatımız olacak.

