D66, VVD ve CDA Azınlık Hükümeti İçin Anlaştı: Gözler Cuma Günü Açıklanacak Programda

DRT Haber Merkezi

Hollanda’da seçimlerin ardından yürütülen koalisyon görüşmelerinde sona yaklaşıldı. Demokratlar 66 (D66), Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) ve Hristiyan Demokratlar (CDA), azınlık hükümetinin kurulması konusunda ana başlıklar üzerinde anlaşmaya vardı. Anlaşmanın resmiyet kazanabilmesi için partilerin parlamento gruplarının da onay vermesi gerekiyor. Hükümet programının kamuoyuna büyük olasılıkla Cuma günü açıklanması bekleniyor.

Salı akşamı D66 lideri Rob Jetten ile diğer parti liderleri arasında yapılan görüşmenin ardından Jetten, “Henüz birkaç küçük ayrıntıyı netleştirmemiz gerekiyor” açıklamasında bulundu. Üç parti lideri de anlaşmanın içeriğine dair ayrıntıları şimdilik paylaşmaktan kaçınırken, Jetten detayların Cuma günü duyurulacağını söyledi.

Öncelikli politika alanları belirlendi

Koalisyon ortakları; uluslararası ve ulusal güvenliğin güçlendirilmesi, uygun fiyatlı konut üretiminin artırılması, göçün kontrol altına alınması ve yeni ekonomiye yatırım yapılması konularında birlikte çalışma hedefi belirledi. Jetten, bu çalışmaların üç parti tarafından yürütüleceğini ancak Temsilciler Meclisi’ndeki diğer partilerle de iş birliğine açık olacaklarını vurguladı.

Bu iş birliği vurgusu, kurulacak hükümetin azınlık hükümeti olmasından kaynaklanıyor. D66, VVD ve CDA’nın sandalye sayısı, Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk için gerekli sayının 10 altında kalıyor. Bu nedenle hükümetin yasa tekliflerini geçirebilmesi için muhalefet partilerinin desteğine ihtiyaç duyulacak.

Liderlerin rolü netleşiyor

CDA lideri Henri Bontenbal’ın daha önce açıkladığı üzere Meclis Grup Başkanı olarak parlamentoda kalacağı bildirildi. VVD lideri Dilan Yeşilgöz’ün ise kabineye girip girmeyeceği ya da Meclis’te görevine devam edip etmeyeceği konusunda henüz karar vermediği ifade ediliyor.

D66 lideri Rob Jetten ise hem koalisyon görüşmelerinin baş aktörü hem de başbakan adayı olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki hafta Meclis’te hükümeti kurmakla görevlendirilecek ismin belirleneceği bir oturum yapılması bekleniyor. En büyük parti lideri olması nedeniyle bu görevin Jetten’e verilmesine kesin gözüyle bakılıyor. Aynı süreçte kabine üyelerinin de netleşmesi bekleniyor.

Mali konular müzakerelerin merkezindeydi

Hükümet programı görüşmelerinde en zorlu başlığın mali konular olduğu belirtiliyor. Yaşlanan nüfusun yol açtığı artan harcamalar, savunma bütçesinin yükseltilmesi, iltica politikaları ile azot ve iklim planları için ciddi finansman ihtiyacı bulunuyor.

Üç parti bu alanlara yatırım yapılması gerektiği konusunda hemfikir. Ancak kaynakların nasıl sağlanacağı konusunda son günlerde, hafta sonu da dâhil olmak üzere yoğun müzakereler yürütüldü. Sağlık ve eğitim alanlarında da ek yatırım talepleri bulunuyor. Jetten, “Bu kapsamlı mali denklemi doğru kurmak istedik” derken, devlet borcunun artırılmaması gerektiğini ve mali yükün gelecek nesillere bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

Süreç hızlı ilerledi

Seçimlerin 29 Ekim’de yapılmasının ardından başlayan süreç, önceki hükümet kurma dönemlerine kıyasla oldukça hızlı ilerledi. D66, CDA ve VVD 8 Aralık’tan bu yana resmi müzakereleri birlikte yürütüyordu.

Anlaşmanın parti gruplarınca onaylanmasının ardından kamuoyuna sunulması ve kabine listesinin netleşmesi bekleniyor. Yeni kabinenin 23 Şubat civarında yemin ederek göreve başlaması öngörülüyor.

D66, VVD en CDA eens over minderheidskabinet: Regeringsprogramma vrijdag verwacht

Na de verkiezingen in Nederland zijn de coalitieonderhandelingen in een beslissende fase beland. Democraten 66 (D66), de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) en het Christen-Democratisch Appèl (CDA) hebben op hoofdlijnen overeenstemming bereikt over de vorming van een minderheidsregering. Voordat het akkoord definitief wordt, moeten eerst de fracties in het parlement hun goedkeuring geven. De presentatie van het regeerakkoord wordt naar verwachting vrijdag openbaar gemaakt.

Na overleg tussen D66-leider Rob Jetten en de andere partijleiders op dinsdagavond liet Jetten weten dat “er nog enkele kleine details moeten worden afgerond”. De drie partijleiders wilden voorlopig geen inhoudelijke details delen. Volgens Jetten worden die vrijdag bekendgemaakt.

Belangrijkste beleidsthema’s

De beoogde coalitiepartners willen zich gezamenlijk richten op het versterken van de nationale en internationale veiligheid, het versnellen van de bouw van betaalbare woningen, het beter beheersen van migratie en het investeren in de economie van de toekomst. Jetten benadrukte dat de drie partijen deze plannen samen willen uitvoeren, maar ook openstaan voor samenwerking met andere partijen in de Tweede Kamer.

Die samenwerking is noodzakelijk omdat het om een minderheidskabinet gaat. D66, VVD en CDA komen samen tien zetels tekort voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Voor het aannemen van wetsvoorstellen zal dus steun van oppositiepartijen nodig zijn.

Rollen van de partijleiders

CDA-leider Henri Bontenbal blijft, zoals eerder aangekondigd, fractievoorzitter in de Tweede Kamer. VVD-leider Dilan Yeşilgöz heeft nog niet besloten of zij toetreedt tot het kabinet of haar rol in de Kamer behoudt.

Rob Jetten geldt als de belangrijkste kandidaat voor het premierschap. Volgende week wordt in de Tweede Kamer een debat verwacht waarin wordt vastgesteld wie officieel wordt belast met de vorming van een kabinet. Als leider van de grootste partij ligt het voor de hand dat deze taak aan Jetten wordt toevertrouwd. In dezelfde periode wordt ook meer duidelijkheid verwacht over de samenstelling van het kabinet.

Financiën grootste struikelblok

Tijdens de onderhandelingen namen financiële kwesties de meeste tijd in beslag. De vergrijzing brengt hogere zorg- en sociale uitgaven met zich mee. Daarnaast vragen verhogingen van het defensiebudget, asielbeleid en plannen rond stikstof en klimaat om aanzienlijke investeringen.

De drie partijen zijn het erover eens dat op deze terreinen extra geld nodig is. De afgelopen dagen — ook in het weekend — is intensief onderhandeld over de vraag waar dat geld vandaan moet komen. Ook voor zorg en onderwijs bestaan aanvullende investeringswensen. Jetten benadrukte dat het belangrijk was “deze brede financiële puzzel zorgvuldig te leggen” en waarschuwde dat de staatsschuld niet mag oplopen, zodat de lasten niet worden doorgeschoven naar volgende generaties.

Snelle formatie

In vergelijking met eerdere kabinetsformaties verloopt dit proces relatief snel. De verkiezingen vonden plaats op 29 oktober. D66, VVD en CDA onderhandelen sinds 8 december officieel met elkaar.

Na goedkeuring door de fracties wordt het regeerakkoord gepresenteerd en wordt de samenstelling van het kabinet afgerond. Het nieuwe kabinet zal naar verwachting rond 23 februari worden beëdigd en aantreden.