Yüksek Yakıt Fiyatları 225 Bin Haneyi Zorluyor: Düşük Gelirliler Daha Savunmasız

Sefer Barış

Hollanda’da artan yakıt fiyatları, özellikle düşük gelirli haneler üzerinde ciddi bir ekonomik baskı oluşturuyor. Araştırma kuruluşu TNO’ya göre, litre fiyatının 2,50 avro seviyesine ulaşmasıyla birlikte yaklaşık 225 bin hane en savunmasız grup içinde yer alıyor.

Vergi indirimi tartışması büyüyor

Yüksek akaryakıt fiyatları nedeniyle tüketim vergisinin düşürülmesi yönündeki çağrılar artarken, TNO bu çözümün kısa vadede etkili ancak uzun vadede yetersiz olduğunu vurguluyor. Kurumun hesaplamalarına göre, litre başına 10 sentlik bir vergi indirimi hanelere yıllık ortalama 95 avro tasarruf sağlıyor.

Ancak bu avantaj eşit dağılmıyor. Düşük gelirli haneler yılda ortalama 80 avro tasarruf ederken, yüksek gelirli gruplar yaklaşık 120 avro kazanç elde ediyor. Bunun temel nedeni ise yüksek gelirli kesimlerin daha fazla araç kullanması ve daha fazla yakıt tüketmesi.

TNO araştırmacısı Peter Mulder, “Vergi indirimi hızlı bir rahatlama sağlar, ancak verimsiz bir yöntemdir” diyerek, sağlanan toplam faydanın yalnızca yüzde 30’unun düşük gelirli kesime ulaştığını belirtti.

Gelirin büyük kısmı yakıta gidiyor

Düşük gelirli haneler, yakıt fiyatlarındaki artışı daha ağır hissediyor. TNO’ya göre, bazı haneler gelirlerinin yüzde 18’ine kadarını yakıta harcamak zorunda kalıyor. Bu durum, özellikle uzun mesafe yolculuk yapmak zorunda olan ve alternatif ulaşım seçeneklerine erişimi sınırlı olan kesimleri etkiliyor.

En savunmasız haneler genellikle Kuzey Hollanda, Zeeland ve Limburg gibi bölgelerde ve büyük şehirlerin banliyölerinde yaşıyor. Bu bölgelerde gelirler daha düşük, ulaşım mesafeleri daha uzun ve toplu taşıma gibi alternatifler daha sınırlı.

Kalıcı çözüm: Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak

TNO’ya göre sorunun kalıcı çözümü, yakıt fiyatlarını geçici olarak düşürmek değil, fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmak. Elektrikli araçlar ve alternatif ulaşım seçenekleri, haneleri fiyat dalgalanmalarına karşı daha dayanıklı hale getirebilir.

Ancak bu dönüşüm de eşitsizlik riski taşıyor. Yüksek gelirli gruplar elektrikli araçlara daha kolay geçiş yapabilirken, düşük gelirli kesimler yüksek satın alma maliyetleri nedeniyle bu imkândan daha az yararlanabiliyor.

Uzmanlar, gerekli adımlar atılmazsa enerji dönüşümünün mevcut gelir eşitsizliğini daha da derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.

Hoge brandstofprijzen zetten 225.000 huishoudens onder druk: mensen met een laag inkomen zijn het meest kwetsbaar

De stijgende brandstofprijzen in Nederland zorgen voor een ernstige economische druk, met name op huishoudens met een laag inkomen. Volgens onderzoeksinstituut TNO behoren ongeveer 225.000 huishoudens tot de meest kwetsbare groep nu de prijs per liter de 2,50 euro heeft bereikt.

Discussie over belastingverlaging neemt toe

Terwijl de roep om een verlaging van de accijns op brandstof vanwege de hoge brandstofprijzen toeneemt, benadrukt TNO dat deze oplossing op korte termijn weliswaar effectief is, maar op lange termijn ontoereikend. Volgens berekeningen van de organisatie levert een belastingverlaging van 10 cent per liter huishoudens een gemiddelde jaarlijkse besparing van 95 euro op.

Dit voordeel is echter niet gelijk verdeeld. Terwijl huishoudens met een laag inkomen gemiddeld 80 euro per jaar besparen, profiteren groepen met een hoog inkomen van ongeveer 120 euro. De belangrijkste reden hiervoor is dat mensen met een hoog inkomen vaker de auto gebruiken en meer brandstof verbruiken.

TNO-onderzoeker Peter Mulder merkte op: “De belastingverlaging zorgt voor snelle verlichting, maar is een inefficiënte methode”, waarbij hij aangaf dat slechts 30 procent van het totale voordeel de lagere inkomensgroepen bereikt.

Het grootste deel van het inkomen gaat naar brandstof

Huishoudens met een laag inkomen voelen de stijging van de brandstofprijzen zwaarder. Volgens TNO moeten sommige huishoudens tot 18 procent van hun inkomen aan brandstof besteden. Dit treft vooral groepen die lange afstanden moeten afleggen en beperkte toegang hebben tot alternatieve vervoersmogelijkheden.

De meest kwetsbare huishoudens wonen doorgaans in regio’s als Noord-Holland, Zeeland en Limburg en in de voorsteden van grote steden. In deze regio’s zijn de inkomens lager, de reisafstanden langer en zijn alternatieven zoals het openbaar vervoer beperkter.

Blijvende oplossing: afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen

Volgens TNO is de blijvende oplossing voor het probleem niet het tijdelijk verlagen van de brandstofprijzen, maar het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Elektrische voertuigen en alternatieve vervoersmogelijkheden kunnen huishoudens beter bestand maken tegen prijsschommelingen.

Deze transitie brengt echter ook het risico van ongelijkheid met zich mee. Terwijl groepen met een hoog inkomen gemakkelijker kunnen overstappen op elektrische voertuigen, kunnen mensen met een laag inkomen vanwege de hoge aanschafkosten minder van deze mogelijkheid profiteren.

Deskundigen waarschuwen dat de energietransitie de bestaande inkomensongelijkheid nog verder kan vergroten als de nodige maatregelen niet worden genomen.