RVS: Hafif Zihinsel Yetersizliği Olan Yüz Binlerce Kişi İş Hayatına Kazandırılabilir

Hollanda’da hafif zihinsel yetersizliği (LVB) bulunan yüz binlerce kişinin gereksiz yere sağlık hizmetlerine veya sosyal yardımlara bağımlı kaldığı belirtiliyor. Sağlanacak uygun destek ve çalışma olanaklarıyla bu kişilerin önemli bir bölümünün çalışabileceği, kendini geliştirebileceği ve topluma katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.

Hollanda Sağlık ve Toplum Konseyi’nin (Raad voor Volksgezondheid & Samenleving – RVS) yayımladığı “Van cliënt naar collega” (Danışandan Çalışma Arkadaşına) başlıklı rapor, LVB sahibi kişilerin çalışma hayatına daha fazla katılımı için politika değişikliği çağrısında bulunuyor.

Hollanda’da 1 milyondan fazla kişi etkileniyor

Tahminlere göre Hollanda’da 1 milyondan fazla kişi hafif zihinsel yetersizlikle yaşıyor. Bu kişilerin IQ seviyeleri yaklaşık 50 ile 85 arasında değişirken, günlük yaşamda kişisel bakım, bağımsız karar verme ve benzeri alanlarda çeşitli zorluklarla karşılaşabiliyorlar.

RVS’ye göre yaklaşık 850 bin kişinin ücretli bir işi bulunmuyor. Oysa bu insanların büyük bölümü çalışmak ve topluma katılmak istiyor ve uygun destek sağlandığında bunu yapabilecek kapasiteye sahip.

Ancak çalışma hayatına girişin önündeki engellerin son yıllarda daha da arttığı belirtiliyor.

“Çalışmak herkes için kazanç”

RVS, çalışmanın yalnızca ekonomik gelir anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. İş sahibi olmak; kişinin kendisini değerli hissetmesine, yaşamına düzen ve anlam katmasına ve sosyal çevresini geliştirmesine yardımcı oluyor.

Çalışmanın toplum açısından da önemli kazanımlar sağladığı vurgulanıyor. Çalışan bireyler ekonomiye katkıda bulunurken, sosyal yardım harcamalarının azalmasına ve özellikle personel açığının giderilmesine yardımcı oluyor.

Konsey ayrıca, iş hayatına katılımın bazı kişilerin sosyal olarak dışlanmasını ve suça sürüklenme riskini azaltabileceğine dikkat çekiyor.

Çalışma hayatının kapıları neden zorlaşıyor?

RVS’ye göre işverenlerin önemli bir bölümü LVB sahibi çalışanlara yönelik mevcut destek ve teşviklerden yeterince haberdar değil. Bunun yanı sıra, bu kişilere yönelik önyargılar da çalışma hayatına girişte engel oluşturabiliyor.

Öte yandan, LVB sahibi kişilerin geçmişte daha kolay ulaşabildiği basit ve rutin işler de otomasyon ve teknolojik gelişmeler nedeniyle giderek azalıyor veya değişiyor.

RVS, mevcut politikaların ve destek sisteminin bu açığı kapatmakta yetersiz kaldığını belirtiyor. Çok sayıda farklı destek mekanizması bulunmasına rağmen, kişiye özel ve uzun süreli rehberlik için yeterli zaman ve kaynak ayrılmadığı ifade ediliyor.

“Bakım güvenli, iş hayatı riskli görünüyor”

LVB sahibi kişiler açısından da çalışma hayatına geçiş kolay değil. Özellikle gelir kaybı, sosyal yardım haklarının değişmesi ve sağlık hizmetlerine erişimin tehlikeye gireceği korkusu önemli bir engel oluşturuyor.

Mevcut bakım ve sosyal yardım sistemi birçok kişi için güvenli ve istikrarlı bir alan oluşturuyor. Bu nedenle çalışma hayatına geçmek, beraberinde belirsizlik ve risk getiren bir adım olarak görülebiliyor.

RVS, bunun sonucunda bazı insanların gelişim imkanları olmasına rağmen uzun süre sağlık hizmetlerine veya sosyal yardımlara bağımlı kalabildiğini belirtiyor.

RVS: Kaynaklar bakımdan istihdama yönlendirilmeli

RVS, merkezi hükümet ve belediyelere önemli bir çağrıda bulunuyor: **Politikaların ve finansmanın yalnızca bakım hizmetlerine değil, çalışma hayatına geçişe de daha fazla yönlendirilmesi gerekiyor.**

Konseyin önerileri arasında şunlar yer alıyor:

* LVB sahibi kişilere çalışma hayatına geçiş konusunda daha fazla güvence sağlanması,
* **İş koçları (jobcoach)** aracılığıyla kişiye özel ve uzun süreli rehberlik verilmesi,
* Eğitim ve gelişim için bir **öğrenme bütçesi** oluşturulması,
* İşverenlerin kişilerin kapasitesine uygun işler oluşturması,
* Sağlık ve bakım kuruluşlarının da kişilerin çalışma hayatına geçişini bakım planlarının bir parçası haline getirmesi.

Yatırımın karşılığı uzun vadede alınabilir

RVS’ye göre ilk aşamada yapılacak yatırımların maliyeti olsa da, uzun vadede hem birey hem de toplum açısından önemli kazanımlar elde edilebilir.

Daha fazla kişinin çalışması; sosyal yardım ve bazı bakım maliyetlerinin azalmasına, yaşam memnuniyetinin artmasına ve iş gücü piyasasındaki personel açığının hafifletilmesine katkı sağlayabilir.

RVS’nin temel mesajı ise net: LVB sahibi insanlar yalnızca “bakıma ihtiyaç duyan kişiler” olarak görülmemeli; uygun destek sağlandığında çalışma hayatının aktif birer parçası ve çalışma arkadaşları olarak değerlendirilmelidir.