Hollanda’da “Namus” Gerekçeli Şiddet Vakaları Artıyor

Sefer Barış

Hollanda’da aile “onuru” gerekçesiyle işlenen şiddet vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Polis bünyesindeki Ulusal Onur Temelli Şiddet Uzmanlık Merkezi’nin (LEC ECG) yayımladığı son rapora göre, 2025 yılında bu kapsamda 757 vaka bildirilirken, 2024’te bu sayı 673 olarak kaydedilmişti.

Rapora göre vakaların önemli bir kısmı göçmen kökenli topluluklarda görülüyor. Özellikle Suriye kökenli kişilerle ilgili vakalar öne çıkıyor. Toplam vakaların yüzde 34’ü bu gruba ait. Bu oran, son yıllarda keskin bir yükselişe işaret ediyor. Nitekim 2016 yılında yalnızca 37 vaka rapor edilirken, bu sayı 2025’te 257’ye ulaştı. Türk ve Fas kökenli aileler de sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 11 oranlarıyla raporda yer aldı.

Uzmanlık merkezi, vakaların cinsiyete göre dağılımını net olarak tutmasa da, çoğu olayda mağdurların kadınlar olduğu belirtiliyor. Ancak erkeklerin de bu tür şiddete maruz kalabildiği vurgulanıyor.

Yeni gelen sığınmacılar risk grubunda

Raporda, onur temelli şiddet vakalarının çoğunlukla Hollanda’da uzun süredir yaşamayan sığınmacılar arasında görüldüğü ifade ediliyor. Uzmanlara göre, Orta Doğu’daki kültürel normlar ve aile onuru anlayışı bu vakalarda etkili oluyor. Ayrıca savaş ve göç travmalarının da şiddeti tetikleyebileceği değerlendiriliyor.

Bununla birlikte, vaka sayısındaki artışın yalnızca şiddetin yaygınlaşmasından kaynaklanmadığı, aynı zamanda farkındalığın artması ve daha fazla olayın bildirilmesiyle de ilgili olabileceği belirtiliyor.

En yaygın şiddet türleri

Onur temelli şiddetin en sık görülen biçimleri tehdit ve istismar olarak öne çıkıyor. Bunun yanı sıra zorlama, takip ve tecavüz gibi ağır suçlar da rapor edilen vakalar arasında yer alıyor.

Uzmanlık merkezi, bu tür vakalarda polise destek verirken, Göç ve Vatandaşlık Dairesi (IND) ve Ulusal Zorla Evlilik ve Terk Edilme Merkezi (LKHA) gibi kurumlarla da iş birliği yapıyor. Ancak bildirilen vakaların ne kadarının yargıya taşındığı veya mahkûmiyetle sonuçlandığına dair veri tutulmuyor.

Kadınlar daha fazla risk altında

Raporda, özellikle kadınların aile içi ilişkilerde daha yüksek risk altında olduğu vurgulanıyor. 2024 yılında onur temelli şiddet nedeniyle beş cinayet vakası kaydedildi. Bu vakalarda hayatını kaybedenlerin dördü kadın, biri ise reşit olmayan bir bireydi.

Yetkililer, bu tür şiddetin önlenmesi için sivil entegrasyon programlarında yeni gelenlere yönelik bilgilendirme çalışmalarının artırıldığını belirtiyor. Bu kapsamda, Hollanda’da kadınların toplumsal konumuna ilişkin farkındalık oluşturulması hedefleniyor.

Erkekler de hedef olabiliyor

Her ne kadar kadınlar daha sık mağdur olsa da, erkeklerin de onur temelli şiddetin hedefi olabildiği belirtiliyor. 2013-2024 yılları arasında kaydedilen 121 ölüm vakasının 66’sı erkek, 55’i kadındı.

Uzmanlara göre erkekler; aile içi şiddete katılmayı reddettiklerinde, geleneksel cinsiyet rollerine karşı çıktıklarında veya aile onayı olmadan ilişki yaşadıklarında hedef haline gelebiliyor. Ayrıca cinsel yönelim de risk faktörleri arasında gösteriliyor.

Joure’daki cinayet gündemde

Son yılların en dikkat çeken vakalarından biri, Joure kentinde yaşanan cinayet oldu. 18 yaşındaki Ryan, babasının talimatıyla iki erkek kardeşi tarafından öldürüldü.

Genç kadının cansız bedeni 28 Mayıs 2024’te Oostvaardersplassen yakınlarında bulundu. Olayda, Ryan’ın bağlanarak suya atıldığı tespit edildi. Mahkeme, cinayeti “aile içi baskının trajik sonucu” ve “onur temelli şiddet” olarak nitelendirdi.

Baba Khaled al N. 30 yıl hapis cezasına çarptırılırken, Suriye’ye kaçtığı bildirildi. Kardeşler Mohamed (23) ve Muhanad (25) ise cinayete iştirak suçlamasıyla 20 yıl hapis cezası talebiyle yargılanıyor.

Yetkililer, artan vakalar karşısında hem farkındalığın artırılması hem de önleyici politikaların güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Eergerelateerd geweld in Nederland neemt toe

In Nederland is een opvallende stijging te zien in gevallen van geweld dat wordt gepleegd uit naam van de zogenoemde “familie-eer”. Volgens het meest recente rapport van het Landelijk Expertise Centrum Eergerelateerd Geweld (LEC ECG) binnen de politie werden in 2025 in totaal 757 meldingen van eergerelateerd geweld geregistreerd. In 2024 waren dat er nog 673.

Migrantenachtergrond vaak betrokken

Uit het rapport blijkt dat een aanzienlijk deel van de gevallen voorkomt binnen gemeenschappen met een migratieachtergrond. Vooral personen van Syrische afkomst komen relatief vaak voor in de meldingen. Ongeveer 34 procent van alle geregistreerde zaken betreft deze groep.

Het aantal gevallen met Syrische betrokkenheid is de afgelopen jaren sterk gestegen: van 37 meldingen in 2016 naar 257 in 2025. Ook families met een Turkse en Marokkaanse achtergrond komen in het rapport naar voren, respectievelijk met 15 procent en 11 procent van de meldingen.

Hoewel het centrum geen volledige statistiek bijhoudt over de verdeling tussen mannen en vrouwen, geven deskundigen aan dat vrouwen in de meeste gevallen het slachtoffer zijn. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat ook mannen slachtoffer kunnen worden van eergerelateerd geweld.

Nieuwe asielzoekers vormen risicogroep

Volgens het rapport doen veel incidenten zich voor bij asielzoekers die nog niet lang in Nederland verblijven. Experts wijzen erop dat culturele normen rondom familie-eer uit sommige regio’s in het Midden-Oosten hierbij een rol kunnen spelen.

Daarnaast wordt aangenomen dat oorlogservaringen en migratietrauma’s eveneens een factor kunnen zijn die geweld kan versterken.

Tegelijkertijd benadrukken onderzoekers dat de stijging van het aantal meldingen niet uitsluitend betekent dat het geweld zelf vaker voorkomt. Meer bewustwording en een hogere meldingsbereidheid kunnen eveneens bijdragen aan de toename van geregistreerde gevallen.

Meest voorkomende vormen van geweld

De meest gemelde vormen van eergerelateerd geweld zijn bedreiging en mishandeling. Daarnaast komen ook ernstige misdrijven voor, zoals dwang, stalking en verkrachting.

Het expertisecentrum ondersteunt de politie bij dergelijke zaken en werkt daarbij samen met onder meer de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA). Er wordt echter geen landelijke statistiek bijgehouden over hoeveel van deze meldingen uiteindelijk tot vervolging of veroordeling leiden.

Vrouwen lopen het grootste risico

In het rapport wordt benadrukt dat vooral vrouwen binnen familieverband een verhoogd risico lopen. In 2024 werden vijf moorden geregistreerd die in verband werden gebracht met eergerelateerd geweld. Vier van de slachtoffers waren vrouwen en één slachtoffer was minderjarig.

Autoriteiten geven aan dat binnen inburgeringsprogramma’s voor nieuwkomers steeds meer aandacht wordt besteed aan voorlichting over de positie van vrouwen en gelijkheid binnen de Nederlandse samenleving.

Ook mannen kunnen doelwit zijn

Hoewel vrouwen vaker slachtoffer zijn, kunnen ook mannen het doelwit worden van eergerelateerd geweld. Tussen 2013 en 2024 werden in totaal 121 dodelijke slachtoffers geregistreerd: 66 mannen en 55 vrouwen.

Mannen kunnen volgens deskundigen in gevaar komen wanneer zij weigeren deel te nemen aan familiegeweld, zich verzetten tegen traditionele genderrollen of een relatie aangaan zonder goedkeuring van de familie. Ook seksuele geaardheid kan een risicofactor zijn.

Opvallende zaak in Joure

Een van de meest besproken zaken van de afgelopen jaren vond plaats in Joure. De 18-jarige Ryan werd daar volgens justitie door haar broers gedood op aanwijzing van haar vader.

Het lichaam van de jonge vrouw werd op 28 mei 2024 gevonden in de buurt van Oostvaardersplassen. Onderzoek wees uit dat zij was vastgebonden en in het water was gegooid.

De rechtbank omschreef de zaak als een “tragisch gevolg van familie-druk en eergerelateerd geweld”. Vader Khaled al N. werd veroordeeld tot 30 jaar gevangenisstraf, maar zou naar Syrië zijn gevlucht. De broers Mohamed (23) en Muhanad (25) staan terecht voor medeplichtigheid aan moord; tegen hen is 20 jaar gevangenisstraf geëist.

Meer preventie nodig

Autoriteiten benadrukken dat de stijging van het aantal meldingen laat zien dat preventie, voorlichting en vroegtijdige signalering noodzakelijk blijven. Zowel overheid als maatschappelijke organisaties zetten daarom in op meer bewustwording en sterkere preventieve maatregelen om eergerelateerd geweld tegen te gaan.